Vier je voorouders

Voorouderverering. Wie doet mee?
November is steevast de maand waarin we onze doden herdenken. De graven worden opgekuist. We zetten trouw een pot chrysanten op het graf.
Wist je trouwens dat chrysanten in andere culturen de betekenis van het leven hebben? Soms komen we samen voor een tweede koffietafel en de oudere generatie laat een mis opdienen ter ere van de overledenen in hun familie.
Her en der in het land leggen we bloemkransen neer. Deze periode duurt van 1 november tot en met 11 november wanneer de gesneuvelden herdacht worden.  

Wie zijn je voorouders?

In onze cultuur worden onze doden liefst niet herdacht. Ooit hoorde ik tijdens een lezing een slimme professor antropologie zeggen dat wij, hier in het westen, beladen zijn met een schuldgevoel rond de dood. Dat schuldgevoel is ons opgelegd in de Middeleeuwen toen we door goed gedrag en aflaten onze plek in de hemel konden kopen. Ik vond dat een heel aanvaardbare gedachte en een goede verklaring voor de reden dat we maar 11 van de 365 dagen durven praten over de mensen die er niet meer zijn.

Nochtans zijn ze zo talrijk aanwezig in onze levens. Dat zal iedereen die iemand heeft verloren op een andere manier dan rustig inslapen op je oude dag, beamen. De manier waarop iemand sterft en de leeftijd, de omstandigheden zijn zeer bepalend voor je band met de overledene.

Wij kennen vooral voorouders uit onze bloedlijnen maar voor mij bestaan er ook voorouders uit onze levenslijn. Dat zijn mensen die je hebt gekend tijdens je leven en die een belangrijke invloed op jou hebben gehad. Daarnaast heb ik persoonlijk ook een grote voeling met hele oude plaatsen, oeroude bossen, kastelen en plekken zoals Culloden Fields in Schotland of Auswitch in Polen. Dat zijn plaatsen waar ik letterlijk kippenvel krijg wanneer ik ze bezoek. Mijn favoriete wandelplaatsen zijn oude begraafplaatsen, liefst in de herfst wanneer de bladeren vallen en bijdragen aan de sfeer van de plek.

Voorouderverering in je eigen huis

Je had misschien al door dat ik zelf gelovig ben en in mijn beleving van geloven staan de voorouders centraal. Voorouderverering maakt het grootste deel uit van mijn dagelijkse spirituele bezigheden. Dat begint met een ochtendmeditatie en een gebed bij het altaar, een offer neerzetten en ‘s avonds voor het slapengaan een dankwoord richten aan mijn voorouders. Ik hou ervan om de spirituele band met de mensen waarvan ik afstam levend te houden. Het geeft mij een gevoel van veiligheid en vertrouwen.

Het zou best kunnen dat je met dit verhaal te lezen nadenkt over wat jij kan doen om de mensen die je graag zag te eren. Wel, ik geef je een paar tips die ik zelf toepas:

#1 Kijk naar de film Coco en laat je inspireren door de Mexicaanse traditie van Dia de los muertos. Probeer niet té verdrietig te zijn. Ik weet het, niet gemakkelijk. Maar terugdenken met een gevoel van vreugde, dans en muziek is dankbaar zijn voor de tijd die je samen doorbracht.

#2 Maak in je huis een speciaal plekje. Een altaar waar je foto’s zet en bijzondere aandenkens legt. Zet er een vaas op waar je wat bloemen in zet. Ik heb zelf verschillende plekjes in huis. Er is het altaar maar ook een foto muur met allemaal oude foto’s.

#3 Blader door fotoalbums. Kinderen vinden het heel erg leuk om samen met jou naar foto’s te kijken en de verhalen erachter te horen. Mijn zoon haalde minstens 1 keer per dag een album boven. Hij kon uren luisteren naar de verhalen van vroeger.

#4 Steek een kaarsje aan op belangrijke dagen zoals een verjaardag of een sterfdag van je overledene. Op die momenten fluister ik zachtjes hun naam. Soms komt er verdriet naar boven. Dat is helemaal ok want als rouwen liefde is, waarom zou je dan stoppen met liefhebben?

#5 Blijf praten. Wij hebben nogal de neiging om zo snel mogelijk onze doden te vergeten. In mijn schoonfamilie word ik nog regelmatig getrakteerd op een verhaal van een paar generaties terug. Ik vind het zelf heerlijk om ze te horen. Ze geven mij in elk geval inzicht in de soms bizarre trekjes die ik in mijn echtgenoot bespeur :).

Houden van.

Of je het nu wil of niet. We blijven eeuwig houden van de mensen die we graag hebben gezien. De liefde verdwijnt niet omdat ze fysiek niet meer aanwezig zijn. Soms versterkt de liefde zelfs. Er is ook geen juist antwoord op de tijdsduur van een rouwperiode. Rouwen is een proces dat je ondergaat, waarin je willens nillens wordt ondergedompeld. Als je je verzet tegen rouwen, dan komt dat gewoon op een ander onbewaakt moment naar boven. Soms zelfs jaren later.

Daarom. Blijf hen maar lekker bij de naam noemen. Eet maar op elke verjaardag die tomatensoep met balletjes. Ga maar elk jaar naar die ene bijzondere plek. Vertel je omgeving maar de verhalen. En vooral … vier ze het hele jaar door, niet alleen op 1 november. Ze hebben ons veel gegeven om dankbaar voor te zijn, zelfs in de moeilijke momenten.